Magnesiumstatus mogelijk belangrijk bij immunotherapie

7 september 2026

Magnesium is een essentieel mineraal dat onder andere een belangrijke rol speelt in de werking van het immuunsysteem. Een tekort aan magnesium kan leiden tot een verstoorde immuunfunctie en gaat gepaard met meer ontsteking en oxidatieve stress. Dat is mogelijk ook relevant bij immunotherapie tegen kanker, waarbij het eigen immuunsysteem wordt ingezet om tumorcellen aan te vallen. In een recente review is de huidige kennis over de relatie tussen magnesium en de werking van immunotherapie op een rij gezet.

Magnesium speelt een rol bij de immuunrespons

Immunotherapie heeft een belangrijke plaats in de behandeling van verschillende vormen van kanker. Een veelgebruikte vorm zijn immuuncheckpointremmers. Deze geneesmiddelen halen als het ware bepaalde ‘remmen’ van het immuunsysteem, waardoor afweercellen tumorcellen beter kunnen herkennen en aanvallen.

Magnesium kan hierbij relevant zijn vanwege zijn rol in het immuunsysteem. Preklinisch onderzoek wijst op een belangrijke rol van magnesium bij de werking van twee typen afweercellen die betrokken zijn bij de afweer tegen tumorcellen (CD8+ T-cellen en natural killer-cellen). Uit onderzoek met cellen en muizen blijkt dat magnesium nodig is voor een goede activatie en werking van deze afweercellen. Bij lage magnesiumwaarden nam onder andere de activatie van afweercellen af en functioneerden mechanismen waarmee deze cellen andere cellen aanvallen minder goed.

Daarnaast zijn er aanwijzingen dat magnesium invloed kan hebben op de omgeving rondom een tumor. In preklinisch onderzoek werd magnesium via een speciale hydrogel geleidelijk afgegeven in de tumoromgeving. Hierdoor ontstond een omgeving die gunstiger was voor de activiteit van deze afweercellen en nam de effectiviteit van immunotherapie toe.

Hogere magnesiumwaarden hangen samen met gunstigere uitkomsten

Ook bij mensen zijn aanwijzingen gevonden voor een verband tussen de magnesiumstatus en de uitkomsten van immunotherapie. In een grote retrospectieve studie werden 1.441 patiënten met longkanker, slokdarmkanker of Hodgkinlymfoom onderzocht die werden behandeld met immuuncheckpointremmers. Patiënten met een magnesiumwaarde van minimaal 0,79 mmol/L hadden een langere periode waarin hun ziekte niet verergerde en leefden gemiddeld langer dan patiënten met een magnesiumwaarde onder deze grens. Ook na correctie voor andere factoren bleef de magnesiumstatus samenhangen met de behandeluitkomsten.

Ook andere onderzoeken wijzen in dezelfde richting. Lage magnesiumwaarden werden daarbij in verband gebracht met een kortere overleving en een kortere ziektevrije overleving.

Magnesiumstatus kan tijdens kankerbehandeling veranderen

Een lage magnesiumstatus kan bij mensen met kanker om verschillende redenen ontstaan. De ziekte zelf kan de mineralenbalans verstoren, maar ook kankerbehandelingen kunnen invloed hebben op de magnesiumstatus. Zo kunnen bepaalde vormen van chemotherapie en andere geneesmiddelen leiden tot een verhoogd verlies of een verminderde opname van magnesium. Lage magnesiumwaarden kunnen klachten veroorzaken zoals spierkrampen en vermoeidheid.

Meer onderzoek nodig naar magnesiumsuppletie

Volgens de onderzoekers zou magnesiumsuppletie kunnen worden overwogen bij patiënten met lage magnesiumwaarden om de effectiviteit van de behandeling te verbeteren. Hiervoor is echter meer klinisch onderzoek nodig. De klinische aanwijzingen zijn tot nu toe namelijk alleen gebaseerd op retrospectief onderzoek. Daardoor is niet duidelijk of magnesium zelf verantwoordelijk is voor de gunstigere behandeluitkomsten. Ook is nog niet onderzocht of het corrigeren van lage magnesiumwaarden met suppletie de respons op immunotherapie daadwerkelijk verbetert. De optimale dosering, timing en vorm van suppletie zijn ook nog onbekend. Daarom pleiten de onderzoekers voor gerandomiseerde klinische studies om vast te stellen of magnesiumsuppletie bij lage magnesiumwaarden daadwerkelijk kan bijdragen aan betere behandeluitkomsten.

Bron
Sambataro, D., Scandurra, G., Gebbia, V., Greco, M., Ciminna, A., & Valerio, M. R. (2025). Magnesium and Cancer Immunotherapy: A Narrative Practical Review. Nutrients, 18(1), 121.